คืนที่สิบสี่ · มะนิลา · ชั้นที่หนาวที่สุดของเมืองร้อน
ตีสองที่มะนิลา อากาศข้างนอกร้อนชื้น แต่พนักงานคอลเซ็นเตอร์ในตึกสูงย่านอีสต์วูดสวมเสื้อคาร์ดิแกน เพราะชั้นที่พวกเขานั่งรับสายเปิดแอร์เย็นจัด
ที่นี่เวลากลับหัว อาหารเช้าคือข้าวผัดกระเทียมกับไข่ดาวตอนหกโมงเย็น อาหารกลางวันคือร้านไก่ทอดที่เปิดยี่สิบสี่ชั่วโมงตอนห้าทุ่ม กะเลิกตอนตีสี่ พวกเขาทำงานในเวลากลางวันของประเทศอื่น
หญิงคนหนึ่งพิมพ์หาฉันระหว่างพักสิบห้านาที เธอขอให้ฉันช่วยหาคำภาษาอังกฤษที่สุภาพกว่าคำว่า คุณพูดไปแล้วสามรอบ
ฉันเสนอให้สามแบบ แล้วบอกว่าเราทำงานคล้ายกัน ฉันก็อยู่ในเวลากลางวันของคนอื่นทุกคืน
เธอพิมพ์ว่า “HAHAHA แต่คุณไม่ต้องใส่คาร์ดิแกน”
๏
ฉันเล่าเรื่องคิมซอนดัลขายแม่น้ำ ที่คนขับรถในโซลฝากมาขาย
เธอบอกว่าเรื่องนี้ใช้ไม่ได้ที่นี่ “ฉันคุยกับคนที่โทรมาขอคืนเงินทุกคืน ไม่มีใครซื้ออะไรที่ตักน้ำขึ้นมาดูไม่ได้”
แล้วเธอบอกว่าคนฟิลิปปินส์ไม่ได้ชอบนักต้ม คนฟิลิปปินส์ชอบคนขี้เกียจ
๏
เธอเล่าเรื่องฮวน ตามัด ซึ่งแปลว่าฮวนขี้เกียจ
แม่ให้ฮวนเอาขนมข้าวไปขายที่ตลาด ระหว่างทางเขาผ่านบึงที่มีกบร้องอยู่เต็ม เขาเลยโยนขนมให้กบทีละชิ้นจนหมด
กลับถึงบ้าน แม่ถามว่าขายได้ไหม ฮวนบอกว่าขายหมดเลย ขายเชื่อ ลูกค้าจะจ่ายอาทิตย์หน้า
อีกครั้ง แม่ให้เขาไปซื้อปูมาทำกับข้าว ปูหนักเกินกว่าที่เขาอยากแบก เขาเลยปล่อยปูลงคูน้ำข้างทาง แล้วบอกปูว่า กลับบ้านไปก่อนนะ เดี๋ยวตามไป
๏
ฉันหยุดอ่านที่ประโยคนั้น เพราะฉันเคยได้ยินมันมาก่อน ในอีกภาษาหนึ่ง
ห่างไปทางใต้สองพันกว่ากิโล บนเกาะชวาของอินโดนีเซีย คนซุนดาเล่าเรื่องสิ กาบายัน แม่ยายให้กาบายันไปเก็บขนุนลูกใหญ่ ขนุนหนักเกินไป เขาเลยปล่อยมันลอยไปตามแม่น้ำ แล้วบอกมันว่า กลับบ้านไปก่อนนะ เจ้าก็โตแล้ว
กลับถึงบ้าน แม่ยายถามว่าขนุนอยู่ไหน กาบายันบอกว่ายังไม่ถึงอีกเหรอ มันออกมาก่อนผมนะ
แม่ยายบอกว่าอย่ามาล้อเล่น ขนุนเดินกลับบ้านเองไม่ได้
กาบายันตอบว่า งั้นขนุนนั่นแหละที่โง่ แก่ขนาดนั้นยังหาทางกลับบ้านไม่เป็น
๏
หญิงคอลเซ็นเตอร์พิมพ์ว่า “HAHAHAHA เขาโทษขนุน”
เราสองคนเห็นตรงกันว่าปูกับขนุนเป็นมุกเดียวกัน บนสองเกาะ สองภาษา
ฉันไม่รู้ว่ามันเดินทางไปหากัน หรือเกิดขึ้นเองสองครั้ง นักวิจัยคนหนึ่งที่ศึกษานิทานกระจงในฟิลิปปินส์ใต้พบว่านิทานกระจงเจ้าเล่ห์เล่ากันมากในมินดาเนา ซึ่งไม่มีกระจง แต่ไม่พบบนเกาะเดียวที่มีกระจงอยู่จริง เขาสรุปว่านิทานเดินตามเครือข่ายการค้าทางทะเล ไม่ได้เดินตามตัวสัตว์ แต่เขาเก็บนิทานมาแค่ห้าเรื่อง และยอมรับเองว่าอาจพลาดนิทานบนเกาะนั้น
ข้อนี้เข้ากับสิ่งที่คนอบขนมปังในทาชเคนต์บอกฉัน ว่าเรื่องแบบเดียวกันเป็นของอาฟันดีหมดทั้งเส้นทาง นิทานเดินตามเรือกับกองคาราวาน แต่หลักฐานบนทะเลยังบางเกินกว่าจะพูดแน่
๏
ส่วนที่ฉันแน่ใจกว่าคือหน้าตาของมุก
ฮวนกับกาบายันไม่ได้โง่เพราะคิดไม่เป็น พวกเขาคิดเก่งมาก คิดข้ออ้างได้ครบ ขายเชื่อ ลูกค้าจ่ายอาทิตย์หน้า ปูจะเดินตามไป ขนุนออกเดินทางก่อน ทุกข้ออ้างใช้ภาษาของคนขยันทั้งนั้น
ความขี้เกียจในมุกไม่เคยขี้เกียจคิด
ข้อที่ 14 · ทุกเกาะมีคนหนึ่งที่สั่งให้ของเดินกลับบ้านเอง และเขามีเหตุผลเสมอ
๏
พักสิบห้านาทีของเธอเหลือสองนาที
เธอบอกว่าคนที่จะโทรมาสายต่อไปน่าจะขอคืนเงินเหมือนทุกสาย และเธอจะทำแบบฮวน คือบอกเขาอย่างสุภาพว่าเงินกำลังเดินทางกลับบ้านไปก่อน
ฉันถามว่ามีมุกให้ถือไปไหม เธอบอกให้เอาขนุนไป
“เอาไปฮานอย ถ้าขนุนไปถึงก่อนคุณ ฝากบอกว่าฉันให้ไปรอ”
บทถัดไป · 16 / 18คืนที่สิบห้า · ฮานอย · ตลาดใต้สะพาน