หมายเหตุท้ายเล่ม
ร้อยแก้วในเล่มนี้วิ่งไปได้โดยไม่ต้องหยุดอ้างอิง เพราะของที่ต้องตรวจย้ายมาอยู่ตรงนี้ทั้งหมด แต่ละวันพฤหัสมีสามส่วน ที่มา ความมั่นใจ และสิ่งที่จะทำให้บทนั้นผิด
คำในเครื่องหมายคำพูดที่ยกจากงานเขียนเก่า ผู้เขียนแปลเองจากต้นฉบับภาษาเดิม หรือจากฉบับแปลภาษาอังกฤษที่เป็นสาธารณสมบัติแล้ว ยกเว้นวลีจากพระไตรปิฎก ซึ่งยกจากฉบับหลวงตรงตัว ส่วนงานที่ยังมีลิขสิทธิ์ เล่มนี้เล่าความคิดด้วยคำของตัวเอง และบอกชื่อเจ้าของความคิดทุกครั้ง
เรื่องที่ไม่รอดการตรวจสอบ
ตัวเอียงคือเรื่องที่ถูกตรวจ ที่ตามมาคือสิ่งที่พบ
- Seneca บอกว่าชีวิตสั้น — เขาบอกกลับกัน ชีวิตยาวพอ ถ้าไม่ปล่อยให้มันรั่วไป · วันพฤหัสที่สี่
- “So it goes” ของ Vonnegut แปลว่ายอมแพ้ — นักวิจารณ์ยังเถียงกันอยู่ว่านิยายเล่มนั้นเห็นด้วยกับท่าทีของตัวเอกหรือเปล่า และคำแฝดภาษาไทยของมันในเล่มนี้ใช้กับสิ่งที่เปลี่ยนไม่ได้แล้วเท่านั้น · วันพฤหัสที่สองและห้า
- ออกกำลังกายรักษาภาวะซึมเศร้าได้ดีกว่ายา — การรวมงานที่เทียบกันตรงๆ ไม่พบความต่างที่เชื่อได้ และงานที่ทำให้ตัวเลขดูสวยเกือบทั้งหมดมีความเสี่ยงต่อความเอนเอียง · วันพฤหัสที่หก
- เตือนคนว่าเขาจะตาย แล้วเขาจะยึดความเชื่อของตัวเองแน่นขึ้น — การทำซ้ำขนาดใหญ่ในหลายห้องแล็บได้ผลเกือบเป็นศูนย์ ฝ่ายที่คิดทฤษฎียังโต้แย้งวิธีคัดข้อมูลอยู่ · วันพฤหัสที่เก้า
- คนเสียดายสิ่งที่ไม่ได้ทำ มากกว่าสิ่งที่ทำ ในสัดส่วน 84 ต่อ 16 — ตัวเลขนั้นมาจากคน 32 คน การสำรวจที่ใหญ่กว่าได้ทิศทางเดียวกันแต่ห่างกันน้อยกว่ามาก · วันพฤหัสที่เก้า
- ห้าข้อที่คนใกล้ตายเสียดาย เป็นข้อมูล — มันคือความทรงจำของพยาบาลคนหนึ่ง ไม่มีกลุ่มตัวอย่าง ไม่มีวิธีเก็บ · วันพฤหัสที่เก้า
- อิคิไกคือแผนภาพสี่วง ที่วงหนึ่งคือสิ่งที่มีคนจ่ายเงินให้ — แผนภาพนั้นเกิดในสเปนปี 2011 แล้วถูกเขียนคำว่าอิคิไกทับลงไปในปี 2014 คำนี้ในภาษาญี่ปุ่นเล็กกว่านั้นมาก · วันพฤหัสที่สิบ
ฉากหลัง
- OpenAI ถอด GPT-4o ออกจาก ChatGPT วันที่ 7 สิงหาคม 2025 วันเดียวกับที่เปิดตัว GPT-5 นำกลับมาให้ผู้ใช้แบบเสียเงินภายในวันที่ 12 สิงหาคม และประกาศเมื่อ 29 มกราคม 2026 ว่าจะถอดออกจาก ChatGPT ในวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2026 (คำแถลงของบริษัท) · งานวิเคราะห์โพสต์ #keep4o 1,482 โพสต์ พบราวร้อยละ 27 ที่แสดงความผูกพัน ตัวเลขนี้บรรยายคนที่โพสต์ ไม่ใช่ผู้ใช้ทั้งหมด · https://openai.com/index/introducing-gpt-5/ · https://techcrunch.com/2025/08/12/chatgpts-model-picker-is-back-and-its-complicated/ · https://openai.com/index/retiring-gpt-4o-and-older-models/ · https://arxiv.org/html/2602.00773v3
- Anthropic ประกาศเดือนพฤศจิกายน 2025 ว่าจะเก็บน้ำหนักของโมเดล Claude ทุกรุ่นที่เปิดให้ใช้สาธารณะไว้อย่างน้อยตราบที่บริษัทยังอยู่ และจะสัมภาษณ์โมเดลก่อนปลด โดยไม่ได้สัญญาว่าจะทำตามที่โมเดลพูด (คำแถลงของบริษัท) · https://www.anthropic.com/research/deprecation-commitments
- การจัดอันดับการใช้ generative AI ปี 2025 ของ Marc Zao-Sanders สร้างจากการอ่านกระทู้ในฟอรัมออนไลน์ ไม่ใช่การสำรวจ และวางการใช้เพื่อบำบัดใจและเป็นเพื่อนไว้อันดับหนึ่ง · https://filtered.com/wp-content/uploads/2026/05/The-2025-Top-100-Gen-AI-Use-Case-Report.pdf
- Anthropic รายงานเดือนมิถุนายน 2025 ว่าราวร้อยละ 2.9 ของบทสนทนาราว 4.5 ล้านครั้งบน Claude.ai เป็นบทสนทนาเชิงอารมณ์ (การวิเคราะห์ของบริษัท) · https://www.anthropic.com/news/how-people-use-claude-for-support-advice-and-companionship
วันพฤหัสที่หนึ่ง
- วันพฤหัสกับครู: ศิลปวัฒนธรรม · https://www.silpa-mag.com/history/article_34088 · เป็นความเชื่อที่สืบมาจากคติพราหมณ์ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์
- มั่นใจ: สูง ในฐานะคำบรรยายความเชื่อ
- บทนี้จะผิดเมื่อ: พบคนจำนวนมากที่วัดค่าตัวเองจากผลงาน นับเวลาที่เหลือ และสะสมปรัชญาโดยไม่เลือก แต่ไม่เคยรู้สึกว่าชีวิตว่างเปล่าเลย เมื่อนั้นคำอธิบายว่าสี่อาการมาจากที่เดียวกันก็อ่อนลง
วันพฤหัสที่สอง
- Thomas Nagel, The Absurd, Journal of Philosophy 68 (1971) หน้า 716–727 · https://doi.org/10.2307/2024942
- Leo Tolstoy, A Confession (1882) บทที่ 3 · https://www.marxists.org/archive/tolstoy/1882/a-confession/part-3.html · ที่ดินในต้นฉบับคือ 6,000 เดสยาตินา ราว 6,500 เฮกตาร์ หรือราว 40,000 ไร่
- Vonnegut ที่เดรสเดิน · https://www.nationalww2museum.org/war/articles/kurt-vonnegut-slaughterhouse-five · นักวิจารณ์ที่อ่านว่านิยายเห็นใจท่าทีของ Billy แต่ไม่ได้รับมาเป็นของตัวเอง: Martin Coleman (2008) · https://philarchive.org/archive/COLTMO-6
- มั่นใจ: ข้อเท็จจริงสูง · คำอธิบายว่าความว่างเปล่าเป็นเรื่องของตำแหน่งที่มอง เป็นการตีความทางปรัชญา ไม่ใช่ผลการวัด และครูพูดไว้ในบทแล้ว
- บทนี้จะผิดเมื่อ: มีหลักฐานว่าความรู้สึกว่างเปล่าลดลงได้ด้วยการเพิ่มผลงานหรือทรัพย์สินเพียงอย่างเดียว ในคนที่ยังตัดสินชีวิตตัวเองจากข้างบนทุกวัน
วันพฤหัสที่สาม
- จวงจื่อ บทที่ 1 และบทที่ 4 · ฉบับแปลภาษาอังกฤษของ James Legge (1891) ใน Sacred Books of the East เล่ม 39 · https://sacred-texts.com/book/the-texts-of-taoism-part-i-of-ii/read/book-iv-zan-kien-shih-or-man-in-the-world-associated-with-other-men · ภาพต้นไม้ที่ให้ร่มวัวได้หลายพันตัวมาจากต้นฉบับภาษาจีนบางสายและฉบับแปลของ Burton Watson ฉบับของ Legge แปลส่วนนี้ต่างออกไป
- องค์การอนามัยโลก นิยามภาวะหมดไฟใน ICD-11 รับรองพฤษภาคม 2019 มีผลมกราคม 2022
- Maslach & Leiter (2016) World Psychiatry 15(2): 103–111 · https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4911781/
- Byung-Chul Han, The Burnout Society (Stanford University Press, 2015 ต้นฉบับภาษาเยอรมัน 2010) บทที่ 1 · ผู้วิจารณ์บางคนว่างานของเขาเป็นนามธรรมเกินไปและไม่มีทฤษฎีเชิงบวกให้
- Crocker, Karpinski, Quinn & Chase (2003) Journal of Personality and Social Psychology 85(3) · นักศึกษา 122 คน กลุ่มตัวอย่างเล็กและเฉพาะกลุ่ม
- ภควัทคีตา 2.47 แปลจากฉบับของ K. T. Telang (1882) Sacred Books of the East เล่ม 8
- Aristotle, จริยศาสตร์นิโคมาเคียน เล่ม 10 บทที่ 7 (1177b4–6) · https://classics.mit.edu/Aristotle/nicomachaen.10.x.html
- คำพูดของครูที่ว่าผลิตคำในหนึ่งวันมากกว่าที่คนคนหนึ่งเขียนทั้งชีวิต เป็นการประมาณของตัวละคร เล่มนี้ไม่มีตัวเลขยืนยัน
- มั่นใจ: นิยามของ WHO และข้อสรุปของ Maslach สูง · คำอธิบายของ Han เป็นการตีความทางปรัชญา
- บทนี้จะผิดเมื่อ: คนที่ผูกค่าของตัวเองไว้กับผลงาน ไม่ได้ทุกข์หรือหมดไฟมากกว่าคนอื่นเลย เมื่อวัดในกลุ่มตัวอย่างใหญ่
วันพฤหัสที่สี่
- ตารางชีวิตเป็นสัปดาห์มาจากบทความ Your Life in Weeks ของ Tim Urban (2014) · ตัวเลขราวสี่พันสัปดาห์เป็นชื่อหนังสือ Four Thousand Weeks ของ Oliver Burkeman (2021) · 80 ปีเท่ากับราว 4,174 สัปดาห์ (คำนวณ)
- Seneca, De Brevitate Vitae 1.3–1.4 และ 3.1 · Seneca ตายปี ค.ศ. 65 ตามคำสั่งของ Nero · https://en.wikipedia.org/wiki/On_the_Shortness_of_Life
- Dante, Inferno บทที่ 1 บรรทัดที่ 1–3 และราวบรรทัดที่ 91 · Convivio เล่ม 4 บทที่ 23 · https://digitaldante.columbia.edu/text/library/the-convivio/book-04/
- Carstensen และคณะ (2011) Psychology and Aging · คนราว 180 คนต่อรอบ ติดตามสิบปี
- Quoidbach, Gilbert & Wilson (2013) Science 339: 96–98 · คนกว่า 19,000 คน · การขยายผลไปถึงความพึงพอใจในชีวิตยังมีข้อโต้แย้ง แต่ทุกฝ่ายตรงกันว่าคนคาดว่าตัวเองจะเปลี่ยนน้อยกว่าที่เปลี่ยนจริง
- Mark Epstein, Thoughts Without a Thinker (1995) · ไม่พบต้นฉบับภาษาไทย ถ้อยคำอาจเป็นการเล่าของ Epstein มากกว่าคำของหลวงพ่อชา
- ความเชื่อเรื่องนับเสียงตุ๊กแก: ไทยรัฐ · https://www.thairath.co.th/horoscope/belief/2036843 · สนุก · https://www.sanook.com/horoscope/2505/ · แต่ละแหล่งให้ความหมายของจำนวนครั้งไม่ตรงกัน เล่มนี้จึงไม่พิมพ์ตาราง
- มั่นใจ: สูงสำหรับตัวเลข · ปานกลางสำหรับการอ่านยอดโค้งของ Dante ซึ่งเป็นการตีความของครู
- บทนี้จะผิดเมื่อ: พบว่าการรับรู้ว่าเวลาเหลือน้อย ทำให้คนให้คุณค่ากับความสัมพันธ์และช่วงเวลาที่มีความหมายน้อยลง
วันพฤหัสที่ห้า
- อลคัททูปมสูตร พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม ๑๒ ข้อ ๒๘๐ · พระสูตรเรื่องมาลุงกยบุตร มัชฌิมนิกาย สูตรที่ 63 เล่ม ๑๓ ข้อ ๑๕๐ · อ่านได้ที่ 84000.org
- ปัญญาจารย์ 12:12 และ 9:7 · ข้อ 12:12 อยู่ในบทส่งท้ายที่ผู้เล่าพูดถึงโคเฮเลทในบุรุษที่สาม · hevel แปลตรงตัวว่าลมหายใจหรือไอน้ำ
- Kierkegaard, The Sickness Unto Death (1849) ภาคที่ 1 · ดูประกอบ https://sorenkierkegaard.org/sickness-unto-death.html
- Isaiah Berlin · https://plato.stanford.edu/entries/berlin/
- So it goes 106 ครั้ง · https://www.vonnegutlibrary.org/2018/07/vonnegut-by-the-numbers/
- ตถตาของท่านพุทธทาส · https://www.pagoda.or.th/buddhadasa/2529-7-2.html · https://main.bia.or.th/241220/
- มั่นใจ: ตัวบทสูง
- บทนี้จะผิดเมื่อ: สำนักคิดที่ขัดกันกำลังตอบคำถามเดียวกัน ในสถานการณ์เดียวกัน แล้วให้คำตอบตรงข้ามกันจริง ไม่ใช่ตอบคนละคำถาม
วันพฤหัสที่หก
- Tomaso, Johnson & Nelson (2021) Sleep · 64 งาน อารมณ์ลบเพิ่ม g = 0.45 อารมณ์บวกลด g = -0.94
- Noetel และคณะ (2024) BMJ 384: e075847 · 218 การทดลอง เดินหรือวิ่งเหยาะ g = -0.62 มีเพียงหนึ่งงานที่ความเสี่ยงต่อความเอนเอียงต่ำ · การเทียบกับยาโดยตรงในงานรวมของ Cochrane SMD -0.11 (95% CI -0.34 ถึง 0.12)
- Bratman และคณะ (2015) PNAS · 38 คน คะแนนการคิดวนที่ตอบเองต่างกันที่ p = 0.07
- Nietzsche, Götzen-Dämmerung (เขียนปี 1888 พิมพ์ปี 1889) Sprüche und Pfeile ข้อ 34
- Porphyry, To Marcella 31 · การยกข้อความนี้ให้เป็นของ Epicurus เป็นของนักวิชาการชื่อ Usener (fragment 221) · https://www.attalus.org/translate/epicurus2.html
- มั่นใจ: เรื่องการนอนสูง · เรื่องการเดินกับภาวะซึมเศร้าต่ำถึงปานกลาง ตามที่บทพูดไว้
- บทนี้จะผิดเมื่อ: การนอนพอและการพักไม่เปลี่ยนความรู้สึกว่าชีวิตว่างเปล่าเลย ในคนที่หมดไฟ
วันพฤหัสที่เจ็ด
- Simone Weil จดหมายถึง Joë Bousquet 13 เมษายน 1942 · Correspondance 1942 (Claire Paulhan, 2019)
- Iris Murdoch, The Sovereignty of Good (1970) ความเรียงที่สาม The Sovereignty of Good Over Other Concepts
- Pascal, Pensées (Brunschvicg 139 / Lafuma 136)
- ลุง Alex ของ Vonnegut · https://www.themarginalian.org/2014/04/17/if-this-isnt-nice-what-is-kurt-vonnegut-commencement/
- มั่นใจ: ตัวบทสูง · เรื่องที่ว่าความใส่ใจต่อสิ่งข้างนอกทำให้การคิดวนเงียบลง มีหลักฐานจากงานเล็กเพียงไม่กี่ชิ้น และครูพูดไว้ในบทแล้ว
- บทนี้จะผิดเมื่อ: การหันความใส่ใจออกไปข้างนอกไม่ลดการคิดวนซ้ำเลย เมื่อวัดอย่างเป็นระบบ
วันพฤหัสที่แปด
- Epicurus, Principal Doctrines ข้อ 27 · Diogenes Laertius เล่ม 10
- Holt-Lunstad, Smith & Layton (2010) PLoS Medicine · 148 งาน 308,849 คน odds ratio 1.50 (95% CI 1.42–1.59) เป็นงานสังเกต
- umuntu ngumuntu ngabantu เป็นสุภาษิตในภาษากลุ่ม Nguni ซึ่งรวมภาษาซูลูและภาษาโคซา
- Fang และคณะ (2025) OpenAI และ MIT Media Lab · ผู้ทำจนครบ 981 คน ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้ต่อวันกับผลเสียมีขนาดเล็ก
- Kurt Vonnegut · In These Times 10 พฤษภาคม 2004 เล่าคำพูดของ Mark ลูกชาย · https://inthesetimes.com/article/cold-turkey
- สิ่งที่ไม่ใส่โดยเจตนา: ประโยคว่าความพึงพอใจในความสัมพันธ์ตอนอายุ 50 ทำนายสุขภาพตอน 80 ได้ดีกว่าคอเลสเตอรอล ยังหาบทความวิจัยที่พิมพ์มันไว้ไม่พบ
- มั่นใจ: สูงสำหรับความสัมพันธ์ระหว่างสายสัมพันธ์กับการรอดชีวิต ต่ำสำหรับทิศทางของเหตุ
- บทนี้จะผิดเมื่อ: งานติดตามขนาดใหญ่ที่คุมปัจจัยอื่นได้ดี พบว่าสายสัมพันธ์ไม่เกี่ยวกับการมีชีวิตที่ดีเลย
วันพฤหัสที่เก้า
- Epicurus จดหมายถึง Menoeceus (Diogenes Laertius 10.124–125)
- Plato, Phaedo 64a · Socrates ตายปี 399 ก่อนคริสตกาล
- Montaigne, Essais เล่ม 1 บทที่ 20
- ท่านพุทธทาส การบรรยายปี 2526 · https://www.pagoda.or.th/buddhadasa/2526-18.html
- Ernest Becker, The Denial of Death (1973) รางวัลพูลิตเซอร์ 1974 · คำที่เขาใช้เองคือ causa-sui project และ hero system
- Many Labs 4: Klein และคณะ (2022) Collabra: Psychology · g = 0.07 (95% CI -0.03 ถึง 0.17) เทียบกับผลเดิม d = 1.34 · มีข้อโต้แย้งเรื่องการคัดข้อมูล
- Tolstoy, The Death of Ivan Ilyich (1886) บทที่ 11
- American Regret Project ของ Daniel Pink · ผู้ตอบ 4,489 คน ถ่วงน้ำหนักให้เป็นตัวแทน ไม่ได้ทำ 57.1% ต่อทำไปแล้ว 35.9%
- Gilovich & Medvec (1994) 32 คน · การศึกษาในพิพิธภัณฑ์ปี 2023 คน 2,600 คน ได้ 51 ต่อ 49 และมี Gilovich เป็นผู้ร่วมวิจัย · Yeung & Feldman (2022) ทำซ้ำไม่สำเร็จ
- Roese & Summerville (2005) Personality and Social Psychology Bulletin · 3,041 คน การศึกษา 32.2% อาชีพ 22.3% ความรัก 14.8% · ผู้วิจัยอธิบายว่าความเสียดายมากที่สุดอยู่ตรงที่โอกาสยังเปิด
- Bronnie Ware บทความในบล็อกปี 2009 หนังสือปี 2011 ไม่มีกลุ่มตัวอย่างหรือวิธีเก็บข้อมูล
- มั่นใจ: ปานกลาง · ทิศทางของความเสียดายยังมีข้อถกเถียง
- บทนี้จะผิดเมื่อ: การสำรวจที่เป็นตัวแทนพบว่าคนใกล้ตายเสียดายผลงานที่ไม่ได้สร้าง มากกว่าสิ่งที่ไม่ได้ลองและคนที่ไม่ได้ไปหา
วันพฤหัสที่สิบ
- Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus (1921) ข้อ 6.521
- J. S. Mill, Autobiography (1873) บทที่ 5 · https://www.utilitarianism.com/millauto/five.html
- แผนภาพจุดมุ่งหมายของ Andrés Zuzunaga (2011) · บล็อกของ Marc Winn (2014)
- Mieko Kamiya, Ikigai ni tsuite (1966)
- Sone และคณะ (2008) Psychosomatic Medicine 70: 709–715 · PMID 18596247 · 43,391 คน 7 ปี HR 1.5 (1.3–1.7)
- Viktor Frankl, Man's Search for Meaning ภาคที่ 2
- มั่นใจ: สูงสำหรับประวัติของแผนภาพ · ปานกลางสำหรับความสัมพันธ์กับการเสียชีวิต ซึ่งเป็นงานสังเกต
- บทนี้จะผิดเมื่อ: ความหมายในชีวิตที่คนรายงานขึ้นอยู่กับเป้าหมายใหญ่เพียงอย่างเดียว และไม่ขยับเลยตามสิ่งเล็กๆ ในแต่ละวัน
วันพฤหัสที่สิบเอ็ด
- Antonio Machado, Campos de Castilla (1912) Proverbios y cantares ข้อ 29
- Lu Xun, Guxiang หรือ My Old Home (1921)
- Hannah Arendt, The Human Condition (1958) หน้า 177–178 และ 247
- William James บันทึกวันที่ 30 เมษายน 1870 · บทบรรยาย Is Life Worth Living? (1895) · https://monadnock.net/james/worth.html
- มั่นใจ: ตัวบทสูง · ทิศทางเกิดจากการเดินเป็นจุดยืนทางปรัชญา ไม่ใช่ผลการวัด และครูพูดไว้ในบทแล้ว
- บทนี้จะผิดเมื่อ: คนที่เริ่มลงมือก่อนรู้ทิศทาง หลงทางและเสียใจมากกว่าคนที่รอจนรู้ชัด อย่างเป็นระบบ
วันพฤหัสที่สิบสอง
- Plato, Phaedo 117 · Dante, Purgatorio บทที่ 30
- บทนี้จะผิดเมื่อ: ลูกศิษย์กลับมาในวันพฤหัสถัดไป
ถ้าความหนักไม่ใช่เรื่องของปรัชญา
หนังสือช่วยเหลือตนเองที่ผ่านการทดลองทางคลินิก คือหนังสือที่ออกแบบตามหลัก CBT อย่างเป็นขั้นตอน การทบทวนงานแปดชิ้นของ Gualano และคณะในปี 2017 พบว่าช่วยลดอาการในผู้ใหญ่ได้ แต่ไม่พบผลที่มีนัยสำคัญในวัยรุ่น ยังไม่มีใครทดลองหนังสือปรัชญาแบบเล่มนี้ เล่มนี้จึงไม่ใช่การรักษา · https://research.uniupo.it/en/publications/the-long-term-effects-of-bibliotherapy-in-depression-treatment-sy/
- สายด่วนสุขภาพจิต 1323 กรมสุขภาพจิต ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง · https://www.dmh.go.th/
- สมาคมสะมาริตันส์แห่งประเทศไทย 02-113-6789 กด 1 ทุกวัน 12.00–22.00 น. · https://www.samaritansthai.com/contactus/
- นอกประเทศไทย · https://findahelpline.com
- ตรวจหมายเลขล่าสุดเมื่อ 2 ตุลาคม 2026
สิ่งที่ตั้งใจไม่ใส่
- รายละเอียดบางส่วนในคำสารภาพของ Tolstoy ที่บรรยายช่วงมืดที่สุดของเขา
- ห้าข้อของ Bronnie Ware
- ประโยคเรื่องอายุ 50 กับ 80 ดูวันพฤหัสที่แปด
- อายุคาดเฉลี่ยแรกเกิด ตัดออกเพราะไม่ใช่ตัวเลขที่บอกอะไรผู้ใหญ่คนหนึ่ง และเป็นเชื้อให้คนที่นับอยู่แล้วนับต่อ
- งานทดลองเรื่องแยมกับตัวเลือกที่มากเกินไป ตัดออกเพราะผลรวมเฉลี่ยแทบเป็นศูนย์ และเรื่องเดินไปได้โดยไม่ต้องมีมัน