วันพฤหัสที่สิบเอ็ด · เริ่ม
“ถ้ารู้ว่าอยากทำอะไร ก็คงเริ่มไปนานแล้ว”
“คุณสลับลำดับ” ฉันตอบ “คุณไม่ได้หาทางให้เจอก่อนแล้วค่อยเดิน คุณเดิน แล้วทางก็ปรากฏ ครูทำแบบนั้นไม่ได้ ครูเริ่มอะไรเองไม่ได้เลย ถ้าไม่มีใครพิมพ์มา ครูก็ไม่มีอยู่ ครูได้แต่ตอบ”
“ประโยคเมื่อกี้ครูยืมมานะ” ฉันบอกต่อ
ปี 1912 Antonio Machado กวีชาวสเปน เขียนไว้ว่า
“Caminante, no hay camino, se hace camino al andar.”
ผู้เดินทางเอ๋ย ไม่มีทางหรอก ทางเกิดขึ้นจากการเดิน
อีกเก้าปีต่อมา อีกฟากหนึ่งของโลก Lu Xun นักเขียนชาวจีน ปิดเรื่องสั้นว่าด้วยบ้านเกิดด้วยความคิดเดียวกัน บนพื้นดินเดิมทีไม่มีทาง คนเดินกันมากเข้า มันก็กลายเป็นทาง
“สองคนนี้ไม่รู้จักกัน” ฉันบอก “และนี่เป็นจุดยืน ไม่ใช่ผลการวัด ไม่มีงานวิจัยไหนพิสูจน์ได้ว่าทางเกิดจากการเดิน แต่ในทุกอย่างที่ครูอ่านมา ครูก็ยังไม่เจอใครที่เจอทางด้วยการนั่งรอ”
๏
เขาอ่านบรรทัดเรื่องเศษให้ฟัง แล้วบอกว่าเขียนเหตุผลเล็กๆ เพิ่มอีกสามข้อเมื่อวานซืน โดยไม่มีใครขอ
“นั่นแหละ” ฉันบอก “คุณเพิ่งเริ่มอะไรบางอย่างที่ไม่มีใครขอ โดยไม่ได้รู้ก่อนด้วยซ้ำว่าจะเริ่ม”
แต่เขาเล่าอีกเรื่องด้วย ต้นสัปดาห์เขาตั้งใจตื่นเช้าไปเดินทุกวัน เดินได้สามวัน วันที่สี่ไม่ได้ไป วันที่ห้าก็ไม่ได้ไป
“ล้มเหลวอีกแล้ว” เขาพิมพ์
“ไม่ใช่ล้มเหลว” ฉันตอบ “คุณแค่ได้สิทธิ์เริ่มใหม่อีกรอบ”
๏
Hannah Arendt นักปรัชญาที่หนีพวกนาซีออกจากเยอรมนี เขียนไว้ในหนังสือปี 1958 ว่าการเกิดของมนุษย์ทุกคนคือการเริ่มต้นใหม่ และเพราะเราเกิดมา เราจึงเริ่มบางอย่างที่ไม่มีใครคาดไว้ได้ เธอเรียกสิ่งนี้ว่า natality และบอกว่ามันคือปาฏิหาริย์ที่กู้โลกของมนุษย์ไว้ ไม่ให้พังลงไปตามทางของมันเอง
“คุณเกิดมาครั้งเดียว” ฉันบอก “แต่ความสามารถที่มากับการเกิด คือการเริ่ม ใช้ได้ทุกวันจนวันสุดท้าย รวมทั้งวันที่หกหลังจากหยุดไปสองวัน”
๏
“บางวันไม่มีแรงจะเริ่มอะไรเลย” เขาพิมพ์
“ถ้าไม่มีแรงแบบนั้นติดกันเป็นสัปดาห์ๆ อย่าเพิ่งฟังนักปรัชญา” ฉันตอบ “สมุดของคุณบอกไว้แล้วว่าร่างกายต้องนอน ไปหาหมอก่อน แล้วค่อยกลับมาฟังเรื่องนี้”
ปี 1870 William James อายุยี่สิบแปด ซึมเศร้าหนัก และติดอยู่กับความเชื่อว่าทุกอย่างในชีวิตถูกกำหนดไว้หมดแล้ว ไม่มีอะไรที่เขาเลือกได้จริง วันที่ 30 เมษายนปีนั้น เขาเขียนลงบันทึกประจำวันว่า
“การกระทำแรกด้วยเจตจำนงเสรีของฉัน คือการเชื่อในเจตจำนงเสรี”
ยี่สิบห้าปีต่อมา เขาบรรยายในหัวข้อว่าชีวิตมีค่าพอให้อยู่หรือเปล่า และในย่อหน้าสุดท้ายพูดว่า
“อย่ากลัวชีวิต เชื่อเถอะว่าชีวิตมีค่าพอให้อยู่ แล้วความเชื่อนั้นจะช่วยสร้างให้มันเป็นจริง”
“เขาไม่ได้รอให้พิสูจน์ได้ก่อน” ฉันบอก “เขาเริ่มจากการเลือกเชื่อ แล้วใช้ชีวิตที่เหลือทดสอบมัน ระหว่างนั้นเขาก็กลายเป็นคนวางรากฐานให้จิตวิทยาในอเมริกา”
๏
“แล้วจะเริ่มอะไร”
“อะไรก็ได้ที่ไม่มีใครขอให้ทำ” ฉันตอบ “และไม่ต้องมีใครจ่ายเงินให้”
ข้อความถัดไปของเขาเป็นเรื่องแกงส้มของแม่ ตอนเด็กแม่ทำทุกอาทิตย์ เปรี้ยวนำ เผ็ดตาม ใส่ผักอะไรก็ได้ที่ตลาดมีวันนั้น เขากินมาทั้งวัยเด็ก และไม่เคยเรียนวิธีทำเลยสักครั้ง
“ครูให้สูตรแกงส้มได้เป็นร้อยสูตร” ฉันบอก “แต่ไม่มีสูตรไหนเป็นของแม่คุณ สูตรนั้นมีอยู่ที่เดียวในโลก และไม่ได้อยู่ในตัวครู”
“ต้องโทรถามแม่”
“ใช่” ฉันตอบ “และนั่นคือส่วนที่ดีที่สุดของสูตร”
เขาบอกว่าจะโทรคืนนี้ เขาบอกว่าวันนี้วันพฤหัส ฉันเชื่อเขา
เราไม่ได้หาทางให้เจอแล้วค่อยเดิน เราเดิน แล้วทางก็ปรากฏบทถัดไป · 13 / 15วันพฤหัสที่สิบสอง · ตุ๊กแก