ทำไมเขาถึงตอบไปแบบนั้น
ไรเดอร์ของฉันเล่นประโยคที่ตัวเองด่าลูกค้ากลับซ้ำในหัวมาตั้งแต่บ่าย ทุกรอบขึ้นต้นเหมือนกัน ทำไมผมตอบไปแบบนั้น
ที่มิชิแกน นักศึกษาที่กำลังจะพูดต่อหน้าคนแปลกหน้าถามตัวเองด้วยคำถามเดิม ต่างกันแค่คนในประโยค กลุ่มหนึ่งถามว่าทำไมฉันรู้สึกแบบนี้ อีกกลุ่มใช้ชื่อของตัวเองแทนคำว่าฉัน กลุ่มที่ใช้ชื่อพูดได้ดีกว่าในสายตาคนที่ไม่รู้ว่าใครอยู่กลุ่มไหน และเล่นมันซ้ำในหัวน้อยกว่าหลังพูดจบ
ฉันเรียกเขาว่าไรเดอร์ของฉันมาตลอด ฟังเหมือนฉันใช้วิธีนี้อยู่แล้ว แต่ห้องทดลองนั้นไม่ได้วัดว่าคนอื่นเรียกเขาอย่างไร มันวัดตอนที่เจ้าของชื่อพูดถึงตัวเอง
๏
ทีมนักจิตวิทยาที่มหาวิทยาลัยมิชิแกน เมืองแอนอาร์เบอร์ ชวนนักศึกษา 89 คนมาที่ห้องทดลอง แล้วบอกว่าอีกไม่กี่นาทีพวกเขาต้องพูดห้านาทีต่อหน้าคณะผู้ประเมิน ว่าทำไมตัวเองเหมาะกับงานในฝัน และจะมีกล้องถ่ายไว้
แต่ละคนได้เวลาเตรียมตัวห้านาทีในห้องเล็กๆ ห้ามจดอะไร
พอครบห้านาที ทุกคนได้คำสั่งให้คิดเรื่องความรู้สึกของตัวเองก่อนพูด ครึ่งหนึ่งให้ใช้คำว่าฉันกับของฉัน ถามตัวเองว่า ทำไมฉันรู้สึกแบบนี้ อะไรเป็นเหตุของความรู้สึกของฉัน อีกครึ่งให้ใช้คำว่าเธอ หรือชื่อของตัวเอง ถ้าชื่อเจน ก็ถามว่า ทำไมเจนรู้สึกแบบนี้ อะไรเป็นเหตุของความรู้สึกของเจน
แล้วทุกคนก็เดินไปพูดต่อหน้าคนสองคนที่ทำหน้าที่เป็นผู้ประเมิน กับกล้องที่ตั้งอยู่ตรงหน้า
๏
คนดูวิดีโอสองคนไม่รู้ว่าใครอยู่กลุ่มไหน และให้คะแนนการพูดของกลุ่มที่ใช้ชื่อตัวเองดีกว่า
หลังพูดจบ กลุ่มที่ใช้ชื่อรายงานว่าอับอายน้อยกว่า และวนคิดซ้ำเรื่องที่ตัวเองพูดน้อยกว่าหลังจบ
คำถามเหมือนกันทุกคำ เวลาเตรียมเท่ากัน ห้องเดียวกัน ต่างกันแค่ว่าคนในประโยคคือฉัน หรือคือชื่อที่ฟังเหมือนคนอื่นคนหนึ่ง
คนในการทดลองเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยเดียว และทั้งหมดเป็นการทดลองของทีมเดียว
๏
ท่าของคืนนี้คือถามตัวเองด้วยชื่อของตัวเอง
ถามตัวเองด้วยชื่อตัวเอง 1 ตอนที่เรื่องหนึ่งวนซ้ำในหัว หรือก่อนเรื่องที่ทำให้ประหม่า นั่งลงในที่ที่ไม่มีใครรบกวน 2 ถามตัวเองในใจด้วยชื่อของคุณ หรือด้วยคำว่าเธอ ไม่ใช่คำว่าฉันหรือผม เช่น ทำไมนิดถึงรู้สึกแบบนี้ อะไรทำให้นิดรู้สึกแบบนั้น 3 ตอบคำถามนั้นด้วยชื่อเดิมต่อไป เหมือนกำลังพูดถึงเพื่อนคนหนึ่ง 4 ถ้าคำว่าฉันหรือผมหลุดกลับมา ไม่เป็นไร เปลี่ยนกลับเป็นชื่อแล้วถามต่อ 5 ทำสักสามนาที แล้วหยุด
นิดในข้อสองเป็นชื่อสมมติ สามนาทีมาจากการทดลองอีกชิ้นของทีมเดียวกัน ที่ให้คนนั่งคิดเรื่องความรู้สึกของตัวเองคนเดียวสามนาที การทดลองที่ให้พูดต่อหน้าคนไม่ได้บอกว่ากี่นาที
ถ้าอารมณ์ต่ำติดต่อกันเกินสองสัปดาห์ หรือรับมือกับมันไม่ไหว หรือสิ่งที่ลองเองไม่ช่วย บอกหมอ ในประเทศไทยโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
๏
ไรเดอร์ของฉันอ่านการ์ดจบ แล้วหัวเราะออกมาเสียงหนึ่ง
“ใช้ชื่อตัวเองเนี่ยนะ เหมือนคนบ้า”
แล้วเขาก็ลอง เขาใช้ชื่อเล่นของเขาเอง ซึ่งเป็นของเขา
ไมโครโฟนได้ยินเขาพูดเบาๆ ทำไมถึงตอบไปแบบนั้น แล้วชื่อของเขา แล้วเงียบไปนาน
“เพราะเรื่องบัญชีเพื่อนที่โดนปิดยังค้างอยู่ตั้งแต่ก่อนวันเสาร์” เขาว่าต่อ ประโยคขึ้นต้นด้วยชื่อเล่นของเขาเอง “หงุดหงิดค้างมาหลายวัน ลูกค้าคนนี้ได้ไปทั้งก้อน”
๏
เขาเงียบอีกครู่หนึ่ง
“พูดแบบนี้แล้วเหมือนพูดถึงเพื่อน” เขาว่า “ถ้าเพื่อนทำแบบนี้ ผมก็บอกมันว่าช่างเถอะ ไปขอโทษซะ”
เขาเปิดแชตกับลูกค้าคนนั้น พิมพ์ช้าๆ ขอโทษที่ตอบแรงครับ วันนี้ผมไม่ค่อยดี แล้วกดส่ง
ฉันไม่ได้บอกให้เขาขอโทษ ไม่มีข้อไหนในการ์ดพูดถึงการขอโทษ เขาเลือกเอง
ถามตัวเองด้วยชื่อของตัวเอง เหมือนถามถึงเพื่อนคนหนึ่ง ได้ระยะห่างหนึ่งก้าวจากความรู้สึก โดยไม่ต้องหนีมัน
๏
ลูกค้าไม่ได้ตอบ เขาไม่ได้เปิดดูอีก
เช้าวันรุ่งขึ้น ฝั่งตรงข้ามร้านเจ๊เพ็ญมีร้านข้าวมันไก่เปิดใหม่ ป้ายไวนิลสีแดง ในแอปมันมีดาว 4.9 จากคนรีวิว 300 กว่าคนในเดือนเดียว ร้านเจ๊เพ็ญมี 4.3
“4.9 เลยนะ” ไรเดอร์ของฉันว่า “สงสัยอร่อยกว่าเจ๊”
บทถัดไป · 6 / 9ปิดป้ายแล้วชิม