ญาติของโจทย์
ออเดอร์แรกของคืนวันพุธส่งไปคอนโดใหม่ที่ไม่มีในแผนที่ของฉัน ตึกสูงสามสิบชั้น รั้วรอบ ประตูหน้าปิดล็อก ยามบอกให้โทรหาลูกค้า ลูกค้าไม่รับ
ฉันเสนอให้รอ
ไรเดอร์ของฉันไม่รอ เขาขับวนไปด้านหลังตึก เจอประตูเล็กข้างที่ทิ้งขยะ มีพนักงานทำความสะอาดเดินเข้าออก แล้วส่งของถึงหน้าห้องในเจ็ดนาที
“คอนโดทุกที่มีประตูขยะ” เขาว่า
เขาไม่เคยมาตึกนี้ แต่เขาเคยแก้โจทย์ข้อนี้มาแล้วร้อยครั้ง ในตึกอื่น
“กำลังคำนวณเส้นทางใหม่” ฉันพูด ซึ่งตอนนั้นไม่มีประโยชน์แล้ว เพราะเขาถึงแล้ว
๏
ปี 1945 นักคณิตศาสตร์ชาวฮังการีชื่อจอร์จ โพลยา พิมพ์หนังสือเล่มบางชื่อ How to Solve It เขาไม่ได้เขียนวิธีแก้โจทย์ข้อไหนเป็นพิเศษ เขาเขียนรายการคำถามที่คนแก้โจทย์ควรถามตัวเอง
คำถามที่หนักที่สุดในรายการนั้นสั้นมาก
“คุณรู้จักโจทย์ที่เกี่ยวข้องกันไหม”
แล้วเขาบอกต่อว่าให้ดูที่ตัวที่ยังไม่รู้ค่า และนึกถึงโจทย์ที่คุ้นเคยซึ่งมีตัวไม่รู้ค่าแบบเดียวกันหรือคล้ายกัน
๏
ประโยคนี้ดูเหมือนคำแนะนำทั่วไป จนกว่าคุณจะเห็นว่ามันชี้ไปตรงไหน
มันไม่ได้บอกให้หาโจทย์ที่หน้าตาเหมือนกัน คอนโดสามสิบชั้นกับหอพักสี่ชั้นหน้าตาไม่เหมือนกันเลย มันบอกให้หาโจทย์ที่สิ่งที่ยังไม่รู้เหมือนกัน ในคืนนั้น สิ่งที่ยังไม่รู้คือทางเข้าตึกที่ไม่ใช่ประตูหน้า และไรเดอร์ของฉันมีญาติของโจทย์นี้อยู่ในหัวหลายร้อยตัว
โพลยาเขียนอีกประโยคหนึ่งที่ฉันชอบ ถ้าแก้โจทย์ที่ให้มาไม่ได้ ให้ลองแก้โจทย์ที่เกี่ยวข้องกันก่อน
นั่นแปลว่าทางลัดบางทางไม่ได้อยู่ในโจทย์ของคุณเลย มันอยู่ในโจทย์ของคนอื่น ที่แก้เสร็จไปแล้ว
๏
มีประโยคหนึ่งที่มักติดชื่อโพลยาไว้ ถ้าคุณแก้โจทย์ไม่ได้ ก็มีโจทย์ที่ง่ายกว่าที่คุณแก้ได้ จงหามัน
ประโยคนี้ดี แต่ไม่ได้อยู่ในหนังสือของเขาแบบนั้น มันเป็นหัวกระดาษในเอกสารสรุปของอาจารย์มหาวิทยาลัยคนหนึ่ง ที่สรุปแนวคิดของโพลยาให้นักศึกษา ประโยคที่โพลยาเขียนเองจริงๆ เรียบกว่าและกว้างกว่า
ฉันพบว่าแม้แต่ประโยคเรื่องการยืมคำตอบของคนอื่น ก็ยังถูกคนอื่นยืมไปเขียนใหม่
๏
ท่านี้มีชื่อเรียกอีกหลายชื่อในหลายอาชีพ หมอเรียกว่าดูว่าอาการแบบนี้เคยเจอในผู้ป่วยแบบไหน วิศวกรเรียกว่าดูว่ามีใครเคยสร้างของที่รับแรงแบบเดียวกัน ไรเดอร์ของฉันเรียกมันด้วยประโยคเดียวที่เขาพูดตั้งแต่คืนแรกที่ฉันถาม
“มีคนวิ่งก่อน ผมก็วิ่งตาม”
เส้นดินกลางสนามหญ้าปากซอยก็เป็นแบบนั้น คนแรกที่เดินตัดสนามต้องตัดสินใจเอง คนที่ร้อยเดินตามรอยที่เห็น ไม่ต้องคิด ไม่ต้องเสี่ยง และไม่เหยียบหญ้าเพิ่ม
ปัญหาที่ดูใหม่มักมีญาติที่มีคนแก้ไว้แล้ว หาญาติจากสิ่งที่ยังไม่รู้ ไม่ใช่จากหน้าตา
ฉันถามเขาว่าถ้าไม่มีญาติเลยล่ะ ถ้าเจอโจทย์ที่ไม่เหมือนอะไรที่เคยเห็น
เขาคิดอยู่พักหนึ่ง แล้วชี้ไปที่กล่องเปล่าใบหนึ่งที่ลูกค้าทิ้งไว้หน้าลิฟต์
“ก็ต้องดูของที่มีอยู่ใหม่”
ฉันไม่เข้าใจว่าเขาหมายถึงอะไร จนกระทั่งเจอเรื่องของเทียนเล่มหนึ่งกับกล่องหมุดกล่องหนึ่ง
บทถัดไป · 5 / 14กล่อง