หมายเหตุท้ายเล่ม
ไรเดอร์ ยายของไรเดอร์ ยายของเจ๊เพ็ญ เจ๊เพ็ญ เอก ลุงเชิดกับลูกสาว ตาสมหมายกับหลานสาว ร้านข้าวมันไก่ ร้านซักอบพับ ศูนย์ไรเดอร์ แอปส่งอาหาร ฟีเจอร์โค้ชใจ ฟีเจอร์ไรเดอร์สุขใจ คะแนนความสุข อันดับในเขต ข้อความรายได้ที่อาจพลาดไป ตัวเลขบาทต่อนาที แฟ้มถามก่อน และ AI แต่งขึ้น ทุกเรื่องที่ยกมาจากโลกจริงมีที่มาตามนี้ ทุกที่มาเป็นลิงก์ที่กดเปิดได้ ตรวจวันที่ 9 ตุลาคม 2026 หน้านี้มีสามส่วน เรื่องที่ยังเถียงกันอยู่ ชื่อเรียกของทุกท่า และแหล่งที่มา
เล่มนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่มีประโยคไหนในเล่มนี้บอกให้เริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยาหรือขนาดยา และไม่มีประโยคไหนบอกให้เลือกหรือปฏิเสธการรักษา การ์ดในเล่มนี้เป็นการกระทำเล็กๆ ในวันธรรมดา ไม่ใช่การรักษา
หลายลิงก์เป็นหน้าข้อมูลบทคัดย่อของ Europe PMC ซึ่งเปิดได้ทุกเครื่องโดยไม่ต้องมีบัญชี หน้าเว็บของวารสารหลายแห่งปิดไม่ให้เครื่องอ่านในวันที่ตรวจ ลิงก์เหล่านี้จึงเป็นหน้าที่เปิดอ่านจริง บางเรื่องอ่านจากหน้าข่าวของมหาวิทยาลัยหรือบทสรุปของสมาคมวิชาชีพ เพราะตัวงานเปิดไม่ได้ ข้างล่างบอกไว้ทุกครั้ง
๏
ห้องเก็บของ · เรื่องที่ยังเถียงกันอยู่
คะแนนความสุขตัวเดียวบอกอะไรได้บ้าง เรื่องนี้เป็นเรื่องของผู้เล่าเล่มนี้เอง และหลักฐานชี้สองทาง ฝั่งหนึ่ง คำถามข้อเดียวเรื่องความพอใจในชีวิตไม่ได้มั่ว ในคนกว่าหนึ่งหมื่นหกพันคนจากสามชุดข้อมูลในอเมริกาและเยอรมนี คำถามข้อเดียวไปด้วยกันกับแบบสอบถามห้าข้อที่ยาวกว่าค่อนข้างสูง ค่าสหสัมพันธ์ 0.62 ถึง 0.64 และให้ภาพความสัมพันธ์กับเรื่องอื่นแทบเหมือนกัน (Cheung และ Lucas 2014) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:24890827&resultType=core&format=json · ในการวัดซ้ำห่างกันสองสัปดาห์ คำถามข้อเดียวนั้นนิ่งราว 0.59 พอๆ กับความรู้สึกที่ได้จากการเขียนวันเป็นฉาก 0.64 (Krueger และ Schkade 2007) https://swh.princeton.edu/~ceps/workingpapers/138krueger.pdf · อีกฝั่ง ความสุขสองแบบมีตัวแปรที่ไปด้วยกันต่างกัน การประเมินชีวิตด้วยบันได 0 ถึง 10 ไปด้วยกันกับรายได้และการศึกษามากกว่า ส่วนความรู้สึกในแต่ละวันไปด้วยกันกับสุขภาพ การดูแลคนอื่น ความเหงา และการสูบบุหรี่มากกว่า (Kahneman และ Deaton 2010) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:20823223&resultType=core&format=json · ผู้ใหญ่ในอังกฤษ 1,581 คนที่ตอบคำถามแบบบันได นึกถึงอำนาจและความมั่งคั่งมากกว่าคนที่ได้คำถามแบบอื่น (Nilsson และคณะ 2024) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:38302578&resultType=core&format=json · ในคนกว่าสองแสนคน 22 ประเทศ คำถามเรื่องความพอใจในชีวิตไปด้วยกันกับความสุข สุขภาพ ความหมาย และความสัมพันธ์มากกว่าคำถามแบบบันได (Padgett และคณะ 2026) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:42818770&resultType=core&format=json · สิ่งที่จะตัดสินได้คือการวัดคนกลุ่มเดียวกันหลายปี ทั้งด้วยคะแนนตัวเดียวและด้วยฉากของแต่ละวัน แล้วดูว่าอันไหนทำนายสิ่งที่คนสนใจในชีวิตจริงได้ดีกว่า เนื้อเรื่องจึงไม่ได้บอกว่าคะแนนตัวเดียวผิด มันบอกแค่ว่ามันตอบอีกคำถามหนึ่ง
เงินซื้อความสุขได้ถึงแค่ไหน งานแรกวิเคราะห์คำตอบกว่า 450,000 ครั้งในอเมริกา พบว่าการประเมินชีวิตสูงขึ้นตามรายได้ไปเรื่อยๆ แต่ความรู้สึกในแต่ละวันหยุดดีขึ้นที่รายได้ราว 75,000 ดอลลาร์ต่อปี (Kahneman และ Deaton 2010) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:20823223&resultType=core&format=json · งานที่สองใช้คำตอบจากแอปในโทรศัพท์ 1,725,994 ครั้งของผู้ใหญ่ที่มีงานทำ 33,391 คน ไม่พบจุดหยุดนั้น (Killingsworth 2021) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:33468644&resultType=core&format=json · แล้วสองฝั่งมาวิเคราะห์ด้วยกัน พบว่าจุดหยุดมีจริงเฉพาะในกลุ่มคนที่มีความสุขน้อยที่สุด ส่วนคนที่มีความสุขกว่า ความสุขยังขึ้นตามรายได้ และงานแรกวัดแบบที่แยกระดับความสุขสูงๆ ออกจากกันไม่ได้ (Killingsworth, Kahneman และ Mellers 2023) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:36857342&resultType=core&format=json · งานอีกชิ้นของคาห์เนแมนเขียนว่าคนรายได้สูงพอใจชีวิตมากกว่า แต่แทบไม่ได้มีความสุขกว่าในความรู้สึกแต่ละช่วง และตึงเครียดกว่า (Kahneman และคณะ 2006) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:16809528&resultType=core&format=json · ทุกงานนี้เป็นงานสำรวจในอเมริกา บอกว่าสองอย่างไปด้วยกัน ไม่ได้บอกว่าถ้าใครได้เงินเพิ่มพรุ่งนี้จะเป็นอย่างไร เนื้อเรื่องจึงไม่ได้พูดถึงตัวเลขรายได้เลย
ความสุขเป็นรูปตัวยูตามอายุไหม ข้อมูลคนอเมริกันและยุโรปตะวันตก 500,000 คน และอีก 72 ประเทศ พบว่าความสุขต่ำสุดในวัยกลางคน (Blanchflower และ Oswald 2008) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:18316146&resultType=core&format=json · อีกทีมเขียนว่าหลักฐานไม่ได้หนักแน่นอย่างที่พูดกัน ข้อมูลที่เก็บครั้งเดียวจากคนต่างวัย บอกไม่ได้ว่าคนคนหนึ่งเปลี่ยนไปอย่างไรตามอายุ และงานที่ติดตามคนกลุ่มเดียวกันให้ผลไม่ตรงกัน (Galambos และคณะ 2020) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:32375015&resultType=core&format=json · สิ่งที่จะตัดสินได้คือการติดตามคนกลุ่มเดียวกันตั้งแต่หนุ่มสาวถึงวัยชรา หลายประเทศ
ความสุขกลับไปที่เดิมเสมอไหม งานเก่าเทียบคนถูกลอตเตอรีรางวัลใหญ่ 22 คน คนทั่วไป 22 คน และคนที่เป็นอัมพาตจากอุบัติเหตุ 29 คน พบว่าคนถูกลอตเตอรีไม่ได้มีความสุขกว่าคนทั่วไป และเพลิดเพลินกับเรื่องธรรมดาน้อยกว่า (Brickman และคณะ 1978) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:690806&resultType=core&format=json · งานนั้นเล็ก และไม่ได้วัดใครก่อนเกิดเหตุ อีกงานใช้ข้อมูลระดับประเทศสองชุด ติดตามคน 679 คนก่อนและหลังพิการราวเจ็ดปี พบความสุขลดลงปานกลางถึงมาก แล้วกลับมาเพียงเล็กน้อย (Lucas 2007) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:17469954&resultType=core&format=json · เรื่องนี้จึงขึ้นกับว่าเกิดอะไร และวัดอย่างไร ไม่มีกฎข้อเดียว
ตั้งใจไล่ตามความสุขแล้วยิ่งไม่สุขจริงไหม ในการทดลองหนึ่ง ผู้หญิงที่ถูกชวนให้ให้ค่ากับความสุขมากๆ รู้สึกดีน้อยกว่ากลุ่มเทียบ หลังเจอสิ่งที่ทำให้มีความสุข แต่ไม่ต่างกันหลังเจอสิ่งที่ทำให้เศร้า (Mauss และคณะ 2011) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:21517168&resultType=core&format=json · อีกงานในสี่ภูมิภาค พบว่าความอยากมีความสุขไปด้วยกันกับความเป็นอยู่ที่แย่กว่าในอเมริกา ไม่เกี่ยวกันในเยอรมนี และไปด้วยกันกับความเป็นอยู่ที่ดีกว่าในรัสเซียและเอเชียตะวันออก ซึ่งผู้เขียนอธิบายว่าเป็นเพราะคนที่นั่นไล่ตามความสุขผ่านคนรอบตัว (Ford และคณะ 2015) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:26347945&resultType=core&format=json · เนื้อเรื่องจึงไม่ได้บอกว่าการถามคะแนนความสุขทำให้คนไม่สุข ผู้เล่าเลิกถามด้วยเหตุผลที่เล่าไว้ในบทฉากในหนัง ไม่ใช่เพราะงานชิ้นนี้
แบบฝึกเพิ่มความสุขได้ผลแค่ไหน การทดลองทางอินเทอร์เน็ตงานหนึ่งพบว่าแบบฝึกสามในห้าแบบเพิ่มความสุขและลดอาการซึมเศร้าได้นาน (Seligman และคณะ 2005) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:16045394&resultType=core&format=json · การทดลองซ้ำที่ปรับกลุ่มเทียบให้ดีขึ้น ทดสอบสองแบบฝึกในนั้น คือเขียนเรื่องดีสามเรื่อง และใช้จุดแข็งของตัวเองแบบใหม่ พบว่าแบบฝึกเพิ่มความสุขจริง แต่กลุ่มเทียบที่ให้เขียนเรื่องดีๆ ของตัวเองก็เพิ่มพอกัน และเรื่องซึมเศร้าไม่ได้ดีกว่ากลุ่มเทียบ (Mongrain และ Anselmo-Matthews 2012) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:24469930&resultType=core&format=json · งานรวมการทดลองแบบฝึกดื่มด่ำกับช่วงดีๆ 20 ชิ้น คน 4,805 คน พบผลขนาดปานกลาง ค่าที่ได้เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ทำอะไรใหญ่กว่าเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ทำกิจกรรมอื่น แม้ความต่างนั้นยังไม่ผ่านเกณฑ์ทางสถิติ p = .068 (Chen และคณะ 2026) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:41797412&resultType=core&format=json · การ์ดในเล่มนี้ไม่ใช่แบบฝึกในงานเหล่านั้น และไม่มีใครทดลองมันเอง
ใช้เงินแบบไหนแล้วมีความสุข งานหนึ่งพบว่าคนที่ถูกสุ่มให้ใช้เงินกับคนอื่นมีความสุขมากกว่า (Dunn และคณะ 2008) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:18356530&resultType=core&format=json ทีมเดียวกันทำซ้ำกับคนจำนวนมาก ได้ผลทางเดียวกัน แต่ขนาดขึ้นกับวิธีทดลอง (Aknin และคณะ 2020) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:32250135&resultType=core&format=json · คนที่ตอบแบบสำรวจบอกว่ามีความสุขกับเงินที่จ่ายไปเพื่อได้ประสบการณ์ มากกว่าเงินที่จ่ายซื้อของ (Van Boven และ Gilovich 2003) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:14674824&resultType=core&format=json · ส่วนเรื่องซื้อเวลา ทีมหนึ่งสำรวจคนอเมริกัน 15,545 คนในภายหลัง พบว่ามันไปด้วยกันกับความสุขไม่มั่นคงเท่าเรื่องใช้เงินกับคนอื่น และไม่ชัดในแต่ละช่วงรายได้ (Lok และ Dunn 2022) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:35679298&resultType=core&format=json · คน 200 คนในเจ็ดประเทศที่ได้เงิน 10,000 ดอลลาร์ ได้ความสุขจากการใช้เงินต่างกันระหว่างประเทศรายได้สูงกับรายได้ต่ำ รวมทั้งการซื้อเวลา (Stenlund และคณะ 2024) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:39702386&resultType=core&format=json · สิ่งที่จะตัดสินได้คือการทดลองที่ใหญ่กว่าในประเทศรายได้ปานกลาง กับคนที่ไม่ได้เงินฟรีจากทีมวิจัย
ความหมายของชีวิตเกี่ยวกับอายุยืนไหม การติดตามผู้ใหญ่อเมริกัน 14 ปีพบว่าคนที่บอกว่าชีวิตมีจุดหมายมีชีวิตยืนกว่า (Hill และ Turiano 2014) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:24815612&resultType=core&format=json · อีกงานในคนอายุเกิน 50 ปี 6,985 คน เทียบกลุ่มที่บอกว่าจุดหมายน้อยที่สุดกับมากที่สุด ได้ hazard ratio 2.43 (Alimujiang และคณะ 2019) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:31125099&resultType=core&format=json · ทั้งสองงานเป็นการติดตาม ไม่มีใครถูกสุ่มให้มีจุดหมาย และคนที่เริ่มป่วยอาจบอกว่าชีวิตมีจุดหมายน้อยลงก่อนแล้ว การทดลองที่ให้คนเขียนเรื่องความหมายของชีวิตแล้ววัดผล เล่มนี้ไม่ได้เปิดอ่าน ห้องนี้ยังไม่ได้ค้น ไม่ใช่ห้องว่าง สิ่งที่จะตัดสินได้คือการทดลองที่สุ่มให้คนทำสิ่งที่มีความหมาย แล้วติดตามสุขภาพไปหลายปี
คิดถึงความตายเปลี่ยนวิธีที่คนใช้ชีวิตไหม งานที่รวมผลทดลอง 277 ชิ้นพบว่า เมื่อทำให้คนนึกถึงความตาย ทัศนคติของคนเปลี่ยนในขนาดปานกลาง (Burke และคณะ 2010) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:20097885&resultType=core&format=json · ทีมที่ทำซ้ำใน 17 ห้องทดลอง คน 1,550 คน ไม่เจอผลคลาสสิกชิ้นหนึ่งเลยในทุกเงื่อนไข (Klein และคณะ) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:PPR328440&resultType=core&format=json · ฝั่งผู้คิดทฤษฎีตอบว่าทีมนั้นไม่ได้ทำตามแผนที่ลงทะเบียนไว้ (Chatard และคณะ) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:PPR328104&resultType=core&format=json · งานของเคิร์ตซ์ในบทนับครั้งที่เหลือเป็นงานชิ้นเดียว กับนักศึกษา และกับของดีที่กำลังจะจบ ไม่ใช่กับความตาย เนื้อเรื่องจึงไม่ได้บอกว่าการคิดถึงความตายทำให้ใครมีความสุขขึ้น
คุยเรื่องตอนท้ายของชีวิตแล้วจะแย่ลงไหม การติดตามผู้ป่วยมะเร็งระยะลุกลาม 332 คนกับคนดูแล พบว่าคนที่ได้คุยเรื่องตอนท้ายของชีวิตกับหมอ ไม่ได้มีอาการซึมเศร้าหรือความกังวลมากกว่าคนที่ไม่ได้คุย (Wright และคณะ 2008) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:18840840&resultType=core&format=json · งานนี้เป็นการติดตาม ไม่ได้สุ่ม และเป็นการคุยกับหมอ ไม่ใช่กับครอบครัว · เกมคำถามในบทคุยเรื่องตอนจบไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ทีมเดียวกันเริ่มการทดลองที่จับฉลากชุมชน 75 แห่ง (Van Scoy และคณะ 2022) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:36180899&resultType=core&format=json ผลของมันเล่มนี้ยังหาไม่เจอในวันที่ตรวจ
ความเสียใจหลังการจากไปเป็นอย่างไร การติดตามคน 205 คนตั้งแต่หลายปีก่อนคู่ชีวิตเสียชีวิต จนถึงหกเดือนและสิบแปดเดือนหลังจากนั้น พบว่ารูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือคนที่ทรงตัวได้ และความเศร้าแบบที่คนมักนึกภาพกลับพบไม่บ่อย แต่มีบางคนที่ความเศร้าไม่เบาลง (Bonanno และคณะ 2002) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:12416919&resultType=core&format=json · หน่วยงานสาธารณสุขของอังกฤษเขียนว่าความรู้สึกหลังการจากไปควรค่อยๆ เบาลง ถ้ามันหนักขึ้นให้ไปหาหมอ https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/grief-bereavement-loss/ · ไม่มีใครควรวัดความเสียใจของตัวเองด้วยตัวเลขของคนอื่น
อันดับความสุขของประเทศ การจัดอันดับประเทศที่รู้จักกันมากที่สุดใช้คำถามแบบบันได 0 ถึง 10 ที่เก็บในกว่า 140 ประเทศทุกปี (Nilsson และคณะ 2024) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:38302578&resultType=core&format=json และงานเดียวกันพบว่าคำถามแบบบันไดพาคนไปนึกถึงอำนาจกับเงิน อีกงานพบว่าคำถามเรื่องความพอใจในชีวิตไปด้วยกันกับหลายด้านของชีวิตมากกว่าคำถามแบบบันได (Padgett และคณะ 2026) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:42818770&resultType=core&format=json · ฝั่งที่ทำการจัดอันดับเขียนอธิบายวิธีของตัวเองไว้ แต่เล่มนี้ไม่ได้เปิดอ่าน ห้องนี้ยังไม่ได้ค้น ไม่ใช่ห้องว่าง เล่มนี้จึงไม่ได้พิมพ์อันดับของประเทศไหน
ตีราคาเวลาแล้วเพลิดเพลินน้อยลงจริงไหม งานของทีมจากโทรอนโตทั้งสามครั้งได้ทิศเดียวกัน เล่มนี้อ่านจากบทสรุปของสมาคมจิตวิทยาอังกฤษ เพราะหน้าวารสารปิดไม่ให้เครื่องอ่าน (DeVoe และ House 2012) https://bps.org.uk/research-digest/thinking-about-our-hourly-wage-stops-us-smelling-roses · อีกฝั่ง คือทีมอื่นที่ทำซ้ำแล้วไม่ได้ผล ถ้ามี เล่มนี้ไม่ได้ค้น ห้องนี้ยังไม่ได้ค้น ไม่ใช่ห้องว่าง สิ่งที่จะตัดสินได้คือการทำซ้ำโดยทีมอื่นที่ลงทะเบียนวิธีไว้ก่อน
ตัวเลขบนการ์ด ฉากในหนัง ชื่อฉาก เวลาเริ่มและจบ คนที่อยู่ด้วย และความรู้สึกของแต่ละฉาก มาจากคู่มือของทีมที่เขียนวันเป็นฉาก ทิศทางของการซื้อเวลามาจากการทดลองที่แวนคูเวอร์ ตัวอย่างคำถามเรื่องสามอย่างที่หมอควรรู้ ดัดมาจากเกมของทีมจากเพนซิลเวเนีย ส่วนการบอกตัวเองหนึ่งคำ การใช้คำแทนตัวเลข การวงฉากที่อยากได้อีก บรรทัดว่าวันมีไว้เพื่ออะไร งานสามอย่าง การนับครั้งที่เหลือแล้วเขียนครั้งเดียว และการจดคำของคนที่เราคุยด้วย เป็นสิ่งที่เลือกให้เริ่มได้ ไม่มีใครทดลองการ์ดเหล่านี้เอง
๏
ชื่อเรียก · ทุกท่าในเล่มนี้ ชื่อของมันในที่ต่างๆ
ในเนื้อเรื่องไม่มีชื่อเหล่านี้เลยสักชื่อ เพราะชื่อทำให้ท่าดูเป็นของใครคนหนึ่ง ส่วนนี้มีไว้สำหรับคนที่อยากค้นต่อ
ไม่ตีราคานาทีนี้ ในงานวิจัยเรียกการตั้งใจรับรู้และยืดช่วงที่ดีว่า savoring หรือ savouring · งานที่โทรอนโตเรียกผลที่เจอว่า the time-money association และ putting a price on time · เพลงที่ใช้คือ Flower Duet จากโอเปร่า Lakmé ของ Léo Delibes · เว็บไซต์ที่ใช้หาคนทดลองคือ Amazon Mechanical Turk
เขียนเมื่อวานเป็นฉาก วิธีนี้ชื่อ Day Reconstruction Method หรือ DRM · การให้เครื่องทักถามแบบสุ่มเวลาเรียก experience sampling method หรือ ESM · ค่าความรู้สึกดีลบความรู้สึกแย่ในงานนั้นเรียก net affect · การแบ่งความสุขเป็นสองแบบเรียก evaluative well-being กับ experienced well-being · คำถามแบบบันไดคือ Cantril Self-Anchoring Scale หรือ Cantril Ladder ใช้ใน Gallup World Poll และ World Happiness Report (ไทยเรียก รายงานความสุขโลก) · แบบสอบถามห้าข้อคือ Satisfaction with Life Scale หรือ SWLS · การที่คนให้น้ำหนักกับสิ่งที่กำลังนึกถึงมากเกินไปเรียก focusing illusion · ความรู้สึกเรื่องความสุขโดยรวมในงานวิจัยเรียก subjective well-being
ซื้อเวลาคืน ในงานวิจัยเรียก buying time หรือ time-saving purchases · ความรู้สึกว่าเวลาไม่พอเรียก time poverty หรือ time famine · การใช้เงินกับคนอื่นเรียก prosocial spending · การซื้อประสบการณ์แทนของเรียก experiential purchases เทียบกับ material purchases
นับครั้งที่เหลือ งานที่แคลิฟอร์เนียเรียกผลนี้ว่า perceived temporal scarcity · แนวคิดว่าคนที่รู้ว่าเวลาเหลือน้อยเลือกสิ่งที่มีความหมายกับใจมากขึ้นเรียก socioemotional selectivity theory · ประโยคภาษาละตินที่ใช้เตือนตัวเองเรื่องความตายคือ memento mori · ภาษาบาลีเรียกการระลึกถึงความตายว่า maraṇasati (ไทยเรียก มรณานุสติ)
คุยเรื่องตอนจบ ในระบบสุขภาพเรียก advance care planning หรือ ACP (ไทยเรียก การวางแผนการดูแลล่วงหน้า) · เอกสารที่เขียนไว้เรียก advance directive หรือ living will (ไทยเรียก หนังสือแสดงเจตนา) · เกมของทีมจากเพนซิลเวเนียชื่อ Hello และการทดลองที่ตามมาชื่อ Project Talk · ไพ่ของไทยชื่อ Life Unlocking Card Game (ไทยเรียก ไพ่ไขชีวิต) ทำโดยกลุ่ม Peaceful Death · การดูแลคนที่ป่วยหนักให้สบายที่สุดเรียก palliative care (ไทยเรียก การดูแลแบบประคับประคอง) · วงคุยเรื่องความตายแบบเปิดให้ใครก็มาได้เรียก Death Cafe
ทั้งเล่ม สาขาที่ศึกษาความสุขเรียก positive psychology (ไทยเรียก จิตวิทยาเชิงบวก) · ความสุขแบบรู้สึกดีเรียก hedonic และแบบมีความหมายเรียก eudaimonic · ความสุขที่กลับไปที่เดิมเรียก hedonic adaptation หรือ hedonic treadmill และระดับที่มันกลับไปเรียก set point · ทฤษฎีเรื่องคนกับความกลัวตายคือ terror management theory และวิธีทำให้คนนึกถึงความตายในห้องทดลองเรียก mortality salience · ความเศร้าหลังการจากไปที่ไม่เบาลงเป็นปีเรียก prolonged grief disorder · คำญี่ปุ่นที่หมายถึงเหตุผลที่ตื่นขึ้นมาแต่ละวันคือ ikigai (ไทยเรียก อิคิไก) · ทดลองโดยจับฉลากทีละชุมชนเรียก cluster randomised trial
๏
แหล่งที่มา
เบอร์ที่พิมพ์ในเล่มนี้ ตรวจจากหน้าเว็บของแต่ละหน่วยงานเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2026 · 1323 สายด่วนสุขภาพจิต บริการปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อบรรเทาความเครียด ความกังวล ความเศร้า และความสูญเสีย เน้นการรับฟังและเป็นความลับ จากหน้าแรกของกรมสุขภาพจิต https://dmh.go.th/ · 1669 เจ็บป่วยฉุกเฉิน จากหน้าแรกของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) https://www.niems.go.th/ หน้านั้นไม่ได้บอกเวลาให้บริการหรือค่าใช้จ่าย เล่มนี้จึงไม่ได้พิมพ์ · 02-113-6789 เวลา 12:00 ถึง 22:00 น. จากหน้าแรกของสะมาริตันส์ ประเทศไทย ซึ่งเป็นหน้าขององค์กรเอง ไม่ใช่หน้าของรัฐ https://www.samaritansthai.com/ · เบอร์เหล่านี้อาจเปลี่ยนได้หลังวันที่ตรวจ
วิธีเขียนเรื่องความตายและการทำร้ายตัวเองในเล่มนี้ ไม่เล่าวิธี ไม่บอกสถานที่ ไม่เขียนให้ดูเป็นทางออก และบอกที่ขอความช่วยเหลือไว้ทั้งหน้าแรกและท้ายเรื่อง ตามแนวทางขององค์การอนามัยโลกฉบับปรับปรุงปี 2023 https://www.who.int/publications/i/item/9789240076846 ฉบับเต็ม https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/92773496-dc8b-4d42-aef3-3a5a517dfa63/content · อารมณ์ต่ำเกินสองสัปดาห์ให้ไปหาหมอ https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/low-mood-sadness-depression/ · ความเสียใจหลังการจากไปควรค่อยๆ เบาลง และเมื่อไรควรไปหาหมอ https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/grief-bereavement-loss/ · การถามเรื่องฆ่าตัวตายไม่ได้กระตุ้นให้คนฆ่าตัวตาย จากเอกสารของกรมสุขภาพจิต https://www.thaidepression.com/www/who_depress/7_who.pdf · ไม่ต้องมีคำตอบ การฟังอย่างจริงจังช่วยได้ https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/behaviours/help-for-suicidal-thoughts/
บรรทัดที่แปด ฟีเจอร์และตัวเลขในส่วนนี้แต่งขึ้น ไม่มีเรื่องจากโลกจริงอื่นนอกจากเบอร์ข้างบน
แปดสิบหกวินาที นักศึกษา 53 คนในแคนาดาที่คิดเงินต่อชั่วโมงแล้วไม่ได้มีความสุขขึ้นหลังเวลาว่างสิบนาที คนหลายร้อยคนจากเว็บไซต์จ้างงาน เพลงร้องคู่ 86 วินาที ความใจร้อนที่อธิบายความต่าง และค่าตอบแทนสำหรับเวลาฟังที่ทำให้ความต่างหายไป จากบทสรุปของสมาคมจิตวิทยาอังกฤษ 13 มีนาคม 2012 เพราะหน้าวารสารเปิดไม่ได้ (DeVoe และ House 2012) https://bps.org.uk/research-digest/thinking-about-our-hourly-wage-stops-us-smelling-roses · แซนฟอร์ด เดวอ แห่งโรงเรียนการจัดการของมหาวิทยาลัยโทรอนโต จากนิตยสารของมหาวิทยาลัย https://magazine.utoronto.ca/?p=12976 · ใจหม่นเกินสองสัปดาห์ https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/low-mood-sadness-depression/ · 1323 https://dmh.go.th/ · 1669 https://www.niems.go.th/
ฉากในหนัง ผู้หญิงที่มีงานทำ 909 คน วิธีเขียนเมื่อวาน และภาพที่ตรงกับการทักแบบสุ่ม (Kahneman และคณะ 2004) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:15576620&resultType=core&format=json · คำสั่งให้คิดถึงวันเหมือนฉากในหนัง ตั้งชื่อ จดเวลา ฉากยาวสิบห้านาทีถึงสองชั่วโมง และกลุ่มตัวอย่างในเท็กซัส จากคู่มือของทีม https://m3ewb-research.media.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/3234/2024/01/drm_documentation_july_2004.pdf · ปลายบนและปลายล่างของตาราง ความเหนื่อยตลอดวัน และคนที่นอนไม่ดี จากข่าวของสถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติของอเมริกา https://www.sciencedaily.com/releases/2004/12/041203082806.htm · ผู้หญิง 229 คนในเคาน์ตีทราวิส เท็กซัส วันพุธสองวันห่างกันสองสัปดาห์ ตารางความรู้สึกตามกิจกรรม และความนิ่งของคำถามข้อเดียว (Krueger และ Schkade 2007) https://swh.princeton.edu/~ceps/workingpapers/138krueger.pdf · การประเมินชีวิตกับความรู้สึกในแต่ละวัน (Kahneman และ Deaton 2010) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:20823223&resultType=core&format=json · คนนึกถึงความสำเร็จตามที่สังคมนับเมื่อประเมินชีวิต (Kahneman และคณะ 2006) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:16809528&resultType=core&format=json · 1323 https://dmh.go.th/ · 1669 https://www.niems.go.th/
สี่สิบดอลลาร์ การสำรวจหกพันกว่าคนในสี่ประเทศ และการทดลองกับคนทำงาน (Whillans และคณะ 2017) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:28739889&resultType=core&format=json · 60 คน 40 ดอลลาร์สองสุดสัปดาห์ และความประหลาดใจว่ามีคนเลือกซื้อเวลาน้อย จากข่าวของภาควิชาจิตวิทยา มหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบีย https://psych.ubc.ca/news/new-research-using-money-to-buy-time-linked-to-increased-happiness/ · แวนคูเวอร์ ของชำส่งถึงบ้าน คนทำความสะอาด เด็กผู้ชายที่ไปทำธุระแทน เสื้อผ้า เกมกระดาน และไวน์ จากหน้าข่าวของโรงเรียนธุรกิจฮาร์วาร์ด 13 พฤศจิกายน 2017 https://www.library.hbs.edu/working-knowledge/want-to-be-happier-spend-some-money-on-avoiding-household-chores · 1323 https://dmh.go.th/ · 1669 https://www.niems.go.th/
อีกยี่สิบเอ็ดเช้า นักศึกษาที่เขียนเรื่องชีวิตในมหาวิทยาลัยสัปดาห์ละสองครั้งนานสองสัปดาห์ โดยมองว่าวันจบใกล้หรือไกล ผลต่อกิจกรรมและความสุข และคำของผู้วิจัยเรื่องการคิดถึงตอนจบ วิทยาลัยโพโมนา (Kurtz 2008) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:19121130&resultType=core&format=json · นักศึกษาปีสุดท้ายราวหกสัปดาห์ก่อนจบ จากข่าวของสมาคมวิทยาศาสตร์จิตวิทยา ซึ่งเขียนว่าเขียนทุกวัน ต่างจากบทคัดย่อ เล่มนี้พิมพ์ตามบทคัดย่อ https://www.sciencedaily.com/releases/2009/01/090112110104.htm · ความเสียใจที่ควรค่อยๆ เบาลง https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/grief-bereavement-loss/ · 1323 https://dmh.go.th/ · 1669 https://www.niems.go.th/
เกมที่คนชนะอาจได้ชิปน้อยที่สุด ชุมชน 53 แห่ง ปี 2018 ถึง 2019 คน 380 คน อายุเฉลี่ย 62 ปี 92 เปอร์เซ็นต์เป็นคนอเมริกันผิวดำ ไม่มีใครถอนตัวเพราะผลไม่พึงประสงค์ 176 จาก 220 คนที่ทีมวิเคราะห์ได้คุยกับคนที่รัก คำถาม 32 ข้อ กลุ่มละสี่ถึงหกคน หกสิบนาที ชิป เหรียญที่โยนก่อนเกม และข้อจำกัดเรื่องคำตอบที่คนบอกเอง โรงเรียนแพทย์ของมหาวิทยาลัยเพนน์สเตต (Van Scoy และคณะ 2020) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:32383747&resultType=core&format=json และฉบับเต็ม https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC7210487/fullTextXML · ชื่อเกมและข่าวของมหาวิทยาลัย https://pennstatehealthnews.org/2020/07/a-conversation-game-may-reduce-disparity-in-end-of-life-care-for-african-americans/ · การทดลองที่จับฉลากชุมชนที่ตามมา (Van Scoy และคณะ 2022) https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:36180899&resultType=core&format=json · ไพ่ของไทย ปี 2019 ถึง 2021 ผู้ฝึก 283 คน ผู้เข้าอบรม 26,887 คนแบบในห้องและออนไลน์ และ 9,588 คนที่ได้คุยและเขียนความต้องการ (Phenwan และคณะ 2025) https://discovery.dundee.ac.uk/en/publications/examining-the-role-of-card-game-in-promoting-death-awareness-in-t/ · การถามเรื่องฆ่าตัวตายไม่ได้กระตุ้น https://www.thaidepression.com/www/who_depress/7_who.pdf · ความเสียใจหลังการจากไป https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/grief-bereavement-loss/ · 1323 https://dmh.go.th/ · 1669 https://www.niems.go.th/
ไฟแดง ไม่มีเรื่องจากโลกจริงใหม่ในบทนี้ นอกจากเบอร์ช่วยเหลือ https://dmh.go.th/ https://www.niems.go.th/ https://www.samaritansthai.com/
๏
เล่มนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ คนที่ช่วยได้จริงคือคนรอบตัวคุณ หมอ นักจิตวิทยา สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ปรึกษาได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง รวมทั้งเรื่องความสูญเสีย และในเหตุฉุกเฉิน 1669
จบเล่มNo Need to Score It — Mind, Book 7กลับหน้าหนังสือ