ฝีมือที่ย้ายบ้านไม่ได้
ส่วนหนึ่งของความเก่งไม่ได้อยู่ในหัวคนเก่ง มันอยู่ในคนรอบตัวเขา
ประโยคนี้ฟังเหมือนคำปลอบใจคนที่เคยเก่งแล้วตก แต่มันมาจากงานวิจัยที่ตั้งใจทดสอบความเชื่อตรงข้าม คือความเชื่อว่าความเก่งอยู่ในหัวคนเก่งล้วนๆ ย้ายไปไหนก็ติดตัวไป
๏
นักวิเคราะห์หุ้น คือคนที่ศึกษาบริษัทแล้วแนะนำนักลงทุนว่าควรซื้อหรือขายหุ้นตัวไหน เป็นอาชีพที่มีการวัดฝีมือกันเป็นประจำ ทุกปีนิตยสารการเงินในอเมริกาจัดอันดับว่านักวิเคราะห์คนไหนเก่งที่สุด โดยให้บริษัทที่บริหารเงินลงทุน ซึ่งใช้คำแนะนำของนักวิเคราะห์จริง เป็นคนโหวต และดาวเด่นในอันดับถูกบริษัทคู่แข่งซื้อตัวด้วยเงินก้อนใหญ่ เหตุผลเบื้องหลังการซื้อตัวเรียบง่าย คนเก่งคือคนเก่ง ย้ายไปไหนก็เก่ง
Boris Groysberg กับเพื่อนร่วมงานที่ Harvard Business School ตามดูดาวเด่นเหล่านั้นหลังย้ายบริษัท ผลตีพิมพ์ในวารสาร Management Science ปี 2008
โดยเฉลี่ย ดาวเด่นที่ย้ายบริษัทคนเดียว อันดับผลงานตกทันที และไม่กลับมาเท่าเดิมอย่างน้อย 5 ปี ยิ่งย้ายไปบริษัทที่ด้อยกว่าเดิม ยิ่งตกหนัก
แต่มีสองกลุ่มที่ผลงานไม่ตก หรือตกน้อยมากจนไม่นับว่าตก คือคนที่ย้ายไปบริษัทที่ดีกว่า ซึ่งมีทีมและระบบที่ดีรออยู่แล้ว และคนที่ย้ายไปพร้อมเพื่อนร่วมทีม
๏
อ่านผลนี้กลับด้านแล้วจะเห็นสิ่งที่มันพูด ถ้าฝีมืออยู่ในหัวคนล้วนๆ การย้ายไปทำงานที่บริษัทใหม่ก็ไม่ควรทำให้ฝีมือลดลง แต่ผลงานตก แปลว่าส่วนหนึ่งของความเก่งคือสิ่งรอบตัว ทีมที่รู้ใจ ลูกค้าที่ไว้ใจ คนที่ช่วยหาข้อมูล การรู้ว่าเรื่องไหนต้องยกหูโทรหาใคร
คนที่ย้ายไปพร้อมทีมไม่ตก เพราะเขาพาส่วนนั้นไปด้วย มันจึงไม่หาย
๏
ถ้าคุณเคยเก่งในช่วงที่มีครูดี เพื่อนดี ลูกค้าดี แล้ววันหนึ่งคนเหล่านั้นไม่อยู่ และคุณพบว่าทำอะไรก็ไม่ได้ดีเท่าเดิม ความรู้สึกนั้นอาจไม่ได้โกหกคุณ มีบางอย่างหายไปจริง
นึกถึงตึกที่กำลังสร้าง รอบตึกมีนั่งร้าน โครงเหล็กที่คนงานปีนขึ้นไปทำงาน ถ้ารื้อนั่งร้านออกก่อนตึกเสร็จ งานก่อสร้างช้าลงทันที แต่ตึกไม่ได้หายไปไหน ส่วนที่สร้างแล้วยังตั้งอยู่ครบ
ครู เพื่อน และลูกค้าที่หายไป คือส่วนของความเก่งที่อยู่ในคนรอบตัว ส่วนนั้นหายไปจริง เหมือนนั่งร้านที่ถูกรื้อ แต่ส่วนที่อยู่ในตัวคุณ คือตัวตึก ยังอยู่ครบ
นั่งร้านสร้างใหม่ได้ และไม่ต้องใหญ่ กลุ่มที่ย้ายไปพร้อมทีมแล้วผลงานไม่ตก ไม่ได้พาทั้งบริษัทไป เขาพาไปแค่ทีมที่ทำงานกับเขาตรงๆ
๏
ช่วงเวลาดีๆ ยังทิ้งอีกอย่างไว้ให้ การมีครูดีอาจเป็นโชค แต่มีสิ่งหนึ่งที่ไม่ใช่โชค และยังอยู่แม้คนจะไม่อยู่แล้ว คือการรู้ว่าตัวเองเก่งขึ้นเมื่ออยู่ใกล้คนแบบไหน ทำงานแบบไหน รับโจทย์จากใคร
ช่วงที่ดีที่สุดในอดีตไม่ใช่หลักฐานว่าคุณหมดยุค มันคือพิมพ์เขียวของนั่งร้านที่ต้องสร้างใหม่
นั่งร้านชิ้นแรกไม่ต้องเป็นทีม คนหนึ่งคนที่ทำเรื่องคล้ายกัน และยอมดูงานของคุณ ก็พอให้ตั้งเสาต้นแรก
บทถัดไป · 4 / 12ข้อต่อที่ไม่รั่ว